Η βαθμιαία επιβολή του λαϊκισμού ως θεμελιώδους οργανωτικής αρχής του πολιτικού και κοινωνικού βίου της χώρας αποτελεί τη βαθύτερη ρίζα της ελληνικής μεταπολιτευτικής κακοδαιμονίας. Η αμφισβήτηση της ηγεμονίας του λαϊκισμού κατέστη εφικτή μόνον μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης η οποία βύθισε την Ελλάδα στη δίνη μιας πολυεπίπεδης κρίσης. Θέματα που αποτελούσαν ταμπού επί δεκαετίες βλέπουν το φως της δημοσιότητας και υπόκεινται σε δημόσιο διάλογο. Η βαθμιαία κυριαρχία του λαϊκισμού στο σύνολο του πολιτικού φάσματος και η διαλυτική επιρροή του στους πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς, στην εξωτερική πολιτική, στην παιδεία και στην οικονομία αναδεικνύονται όλο και περισσότερο. Ωστόσο, υπάρχει μία από τις εκφάνσεις του μεταπολιτευτικού λαϊκισμού η οποία διέλαθε την προσοχή που της αρμόζει: ο γλωσσικός λαϊκισμός.

Η λαίλαπα του λαϊκισμού ήταν αδύνατον να αφήσει αλώβητη και την ελληνική γλώσσα. Αν και ο γλωσσικός λαϊκισμός γεννήθηκε στα αριστερά του ελληνικού πολιτικού φάσματος, σύντομα έχασε το πολιτικό του πρόσημο και έγινε κοινό κτήμα του ελληνικού δημόσιου λόγου. Σειρά γλωσσικών μεταρρυθμίσεων των κυβερνήσεων της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ επέβαλε τη δημοτική και το μονοτονικό υπό το πρόσχημα του «εκδημοκρατισμού» της παιδείας και της άρσεως του «γλωσσικού διχασμού». Στην πραγματικότητα, αντικαθιστούσαν τη μια ορθοδοξία –αυτήν της καθαρεύουσας– με μιαν άλλη –αυτήν της δημοτικής– και περιθωριοποιούσαν τη λόγια παράδοση της ελληνικής γλώσσας. Οπως στιγματιζόταν παλαιότερα η χρήση όρων της δημοτικής, έτσι δαιμονοποιήθηκε η χρήση όρων της καθαρεύουσας, σαν να μην αποτελούν και οι δύο διαφορετικές μορφές της μιας γλώσσας και να μην είναι δικαίωμα κάθε χρήστη της ελληνικής γλώσσας να επιλέγει σε ποιες περιστάσεις θα χρησιμοποιεί όρους της μιας ή της άλλης. Η διάκριση μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου, σαφές και αναγκαίο χαρακτηριστικό κάθε γλώσσας, ισοπεδώθηκε στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή, το παλλάδιο του λαϊκισμού.

Ο γλωσσικός λαϊκισμός εκφράσθηκε συχνά και ως «κάθαρση» της καθομιλουμένης γλώσσας από τις επιρροές της καθαρεύουσας. Απλοποιήθηκε η ορθογραφία λέξεων και περιορίσθηκε η χρήση των μετοχών. Συνέπεια του γλωσσικού λαϊκισμού ήταν η σαφής υποβάθμιση της ποιότητος του λόγου, δημοσίου και ιδιωτικού, και η ανάδυση μιας νέας «δημοτικής καθαρεύουσας», στην οποία ιδιαιτέρως διακρίθηκαν πολιτικοί και συνδικαλιστές όλων των κομμάτων. Κείμενα πολιτικών, καθηγητών και δημοσιογράφων, ανθρώπων που υποτίθεται ότι είναι «τεχνίτες και δάσκαλοι του λόγου», βρίθουν σολοικισμών και βαρβαρισμών. Λάθη επαναλαμβανόμενα, ιδίως σε συνθήκες κυριαρχίας του δημοσίου λόγου των τηλεοπτικών «παραθύρων», λειτουργούν διδακτικά και αλλοιώνουν το κοινό γλωσσικό αίσθημα.

Συνέπεια των διαδοχικών γλωσσικών μεταρρυθμίσεων, της γενικής κρίσης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά και της έκπτωσης του δημοσίου λόγου είναι και η ανεπαρκής γλωσσική παιδεία της νεολαίας. Φθάσαμε στο σημείο ο μέσος απόφοιτος λυκείου να δυσκολεύεται να διαβάσει Παπαρρηγόπουλο, Βιζυηνό, Ροΐδη και Παπαδιαμάντη –ίσως και Καβάφη– και να κυκλοφορούν μεταγλωττίσεις τους στη δημοτική. Την ίδια στιγμή, ο ίδιος απόφοιτος διδάσκεται –σε ιδιωτικά συνήθως εκπαιδευτήρια– τους γραμματικούς κανόνες της αγγλικής, γαλλικής και γερμανικής «καθαρεύουσας», αν θέλει να τελειοποιήσει τη γνώση της γλώσσας και να σπουδάσει στα πανεπιστήμια των αντιστοίχων κρατών.

Κρίσιμο εργαλείο στην ηγεμονία του γλωσσικού λαϊκισμού ήταν και η ταύτιση της «καθαρεύουσας» και της αρχαίας ελληνικής με τη χούντα και την Ακροδεξιά. Ο εξοβελισμός της «καθαρεύουσας» παρουσιάσθηκε ως δημοκρατική κατάκτηση. Μέχρι και το Σύνταγμα μεταγλωττίσθηκε με αμφίβολης συνταγματικότητας διαδικασίες, για να μη μείνει μισή η «νίκη της δημοκρατίας». Οποιος διεκδικούσε το δικαίωμα να κινείται στον λόγο του μεταξύ των διαφόρων μορφών της ελληνικής παρουσιαζόταν ως «ακροδεξιός» ή «χουντικός». Η δημόσια παρουσία –στομφωδών και κατά κανόνα ημιμαθών– ακροδεξιών, οι οποίοι εμφανίζονται ως αμύντορες της ελληνικής γλώσσας, συνεχίζεται και ώς τις μέρες μας. Η ελληνική γλώσσα και κληρονομιά όμως είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αφήνεται στους ακροδεξιούς.

Λύση, βεβαίως, δεν αποτελεί η επαναφορά του προηγουμένου καθεστώτος, αποτελεί, ωστόσο, αναγκαία προϋπόθεση η άρση των ακροτήτων του παρόντος. Δημοτική και καθαρεύουσα μπορούν να συνυπάρχουν, να συνδιδάσκονται και να αλληλοσυμπληρώνονται. Η απελευθέρωση του δημοσίου λόγου από τα δεσμά της λαϊκίστικης «δημοτικής καθαρεύουσας» θα αποτελέσει αλλαγή με καίριο συμβολισμό. Η ανάκαμψη της Ελλάδος από την πολυεπίπεδη οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική κρίση μπορεί και πρέπει να περιλαμβάνει και τη γλώσσα.

*Ο κ. Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14/12/2011

Ὁ Κων. Καβάφης σὲ ἀχρονολόγητο σχέδιο τοῦ Γιάννη Κεφαλληνοῦ

Ἐν μεγάλῃ Ἑλληνικῇ ἀποικίᾳ, 200 π.Χ.

Ὅτι τὰ πράγματα δὲν βαίνουν κατ’ εὐχὴν στὴν Ἀποικία
δὲν μέν’ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία,
καὶ μ’ ὅλο ποὺ ὁπωσοῦν τραβοῦμ’ ἐμπρός,
ἴσως, καθὼς νομίζουν οὐκ ὀλίγοι, νὰ ἔφθασε ὁ καιρός
νὰ φέρουμε Πολιτικὸ Ἀναμορφωτή.

Ὅμως τὸ πρόσκομμα κ’ ἡ δυσκολία
εἶναι ποὺ κάμνουνε μιὰ ἱστορία
μεγάλη κάθε πρᾶγμα οἱ Ἀναμορφωταὶ
αὐτοί. (Εὐτύχημα θὰ ἦταν ἂν ποτὲ
δὲν τοὺς χρειάζονταν κανείς). Γιὰ κάθε τί,
γιὰ τὸ παραμικρὸ ρωτοῦνε κ’ ἐξετάζουν,
κ’ εὐθύς στὸν νοῦ τους ριζικὲς μεταρρυθμίσεις βάζουν,
μὲ τὴν ἀπαίτησι νὰ ἐκτελεσθοῦν ἄνευ ἀναβολῆς.

Ἔχουνε κσὶ μιὰ κλίσι στὲς θυσίες.
Παραιτηθεῖτε ἀπὸ τὴν κτῆσιν σας ἐκείνη·
ἡ κατοχή σας εἶν’ ἐπισφαλής:
ἡ τέτοιες κτήσεις ἀκριβῶς βλάπτουν τὲς Ἀποικίες.
Παραιτηθεῖτε ἀπὸ τὴν πρόσοδον αὐτή,
κι ἀπὸ τὴν ἄλληνα τὴν συναφῆ,
κι ἀπὸ τὴν τρίτη τούτην: ὡς συνέπεια φυσική·
εἶναι μὲν οὐσιώδεις, ἀλλὰ τὶ νὰ γίνει;
σᾶς δημιουργοῦν μιὰ ἐπιβλαβῆ εὐθύνη.

Κι ὅσο στὸν ἔλεγχό τους προχωροῦνε,
βρίσκουν καὶ βρίσκουν περιττά, καὶ νὰ παυθοῦν ζητοῦνε·
πράγματα ποὺ ὅμως δύσκολα τὰ καταργεῖ κανείς.

Κι ὅταν, μὲ τὸ καλό, τελειώσουνε τὴν ἐργασία,
κι ὁρίσαντες καὶ περικόψαντες τὸ πᾶν λεπτομερῶς,
ἀπέλθουν, παίρνοντας καὶ τὴν δικαία μισθοδοσία,
νὰ δοῦμε τὶ ἀπομένει πιά, μετὰ
τόση δεινότητα χειρουργική.

Ἴσως δὲν ἔφθασεν ἀκόμη ὁ καιρός.
Νὰ μὴ βιαζόμεθα· εἶν’ ἐπικίνδυνον πρᾶγμα ἡ βία.
Τὰ πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια.
Ἔχει ἄτοπα πολλά, βεβαίως καὶ δυστυχῶς, ἡ Ἀποικία.
Ὅμως ὑπάρχει τὶ τὸ ἀνθρώπινον χωρὶς ἀτέλεια;
Καὶ τέλος πάντων, νά, τραβοῦμ’ ἐμπρός.

Κων. Καβάφης, 1928, ἐκδόσεις Ἴκαρος

Σημειώσεις:
Ὁ Καβάφης δὲν ἐντοπίζει τὴν ἀποικία παρὰ μόνον χρονικά: τὸ 200 π.Χ. δηλώνει τὴν καμπὴ τῆς Ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς – τὴν ἐμφάνιση τῶν Ρωμαίων ὡς διαιτητῶν τοῦ Ἑλληνισμοῦ – δέκα χρόνια πρὶν ἀπὸ τὴν ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ.
Πολιτικό Ἀναμορφωτή: Ὁ Καβάφης “ δὲν ἀνήκει στὸ σόϊ τῶν ἀναμορφωτῶν. Αὐτοὺς τοὺς πουριτανοὺς τοὺς ἀντιπαθεῖ φανερά, ὅπως φαίνεται στὰ ποιήματά του γιὰ τὸν Ἰουλιανό ἢ στὸ “ ἐν μεγάλῃ Ἑλληνικῇ Ἀποικίᾳ” (Σεφέρης).

Ὁδηγίες γιὰ τὸ θέμα Constructor:

Ἀνεβάστε τὸ ἀρχεῖο el-po.mo (ποὺ περιέχει τὰ μεταφρασμένα λεκτικὰ τοῦ Constructor) ἀπὸ ἐδῶ στὸν ἑξῆς ὑποκατάλογο τῆς ἐφαρμογῆς WordPress.org:  /wp-content/themes/constructor/lang

Ἂν θέλετε νὰ χρησιμοποιήσετε ἄλλο θέμα, ζητῆστε μας νὰ σᾶς τὸ μεταφράσομε καὶ θὰ τὸ κάνομε πάραυτα.

Δεῖτε ἕνα παράδειγμα πολυτονικοῦ ἱστολογίου μὲ θέμα Constructor ἐδῶ.

Γιὰ νὰ δείξει πόσο σπουδαία εἶναι ἡ γραμματικὴ γιὰ τὴν ἄνθιση τῶν ἰδεῶν, ὁ ζωγράφος τὴν ἀναπαριστᾶ ὡς γυναίκα ποὺ ποτίζει λουλούδια – ἰδέες. Στὸ ἀριστερό της χέρι ξεδιπλώνεται κορδέλα μὲ τὸν ἀρχαῖο ὁρισμὸ τῆς Γραμματικῆς στὰ λατινικά: Vox literata et articulata, δηλ., λόγος ἐγγράμματος καὶ ὀρθῶς διατυπωμένος. Λίγο πιὸ δεξιὰ ἡ λέξη pronunciata προβάλλει τὴν σημασία τῆς ὀρθῆς ἐκφορᾶς.

Palatino Linotype, Tahoma, Arial Unicode MS, Times New Roman, Arial, Courier New, Microsoft Sans Serif

Win/XP

Palatino Linotype, Tahoma, Arial Unicode MS

Win2K

Palatino Linotype

Καλὸ γράψιμο!!!!

Ρίξτε μιὰ ματιὰ στὶς βασικὲς ὁδηγίες χρήσεως τοῦ keymangreek καὶ ξεκινῆστε νὰ γράφετε πολυτονικὰ μὲ τὴν βοήθεια τοῦ αὐτοματοποιημένου πληκτρολογίου Greek automated τοῦ keymangreek. Ἂν θελήσετε νὰ γράψετε καὶ μονοτονικά, χρησιμοποιῆστε τὸ πληκτρολόγιο Greek for all.

Δὲν ξέρετε ἢ δὲν θυμᾶστε τοὺς κανόνες τοῦ πολυτονικοῦ; Δεῖτε ἐδῶ. Ἐναλλακτικὰ πατῆστε πάνω στὸ εἰκονίδιο τοῦ keymangreek καὶ ἀκολουθῆστε τὶς σχετικὲς ἐπιλογές.

Καλήν ἐπιτυχία!

Σημείωση: Τὸ keymangreek εἶναι πολὺ εὐχρηστότερο τοῦ πολυτονικοῦ πληκτρολογίου τῆς Microsoft ἐπειδὴ ἐπιτρέπει τὴν διαδοχικὴ καὶ καθ’ οἱανδήποτε σειρὰ εἰσαγωγὴ / διόρθωση πνευμάτων καὶ τόνων, τὴν αὐτόματη εἰσαγωγὴ ψιλῆς καὶ δασείας στὸ υ, τὸν “ ἔξυπνο” χειρισμό διφθόγγων, κλπ.  Μὲ τὸ Greek automated τοῦ keymangreek ἡ πληκτρολόγηση πολυτονικῶν γίνεται ἐξ ἴσου γρήγορη μὲ αὐτὴν τῶν μονοτονικῶν.

Γράψτε κανονικὰ τὸ κείμενο τοῦ ἄρθρου σας σὲ πολυτονικό. Ἂν δὲν ξέρετε πῶς νὰ γράψετε πολυτονικά, διαβάστε τὸ ἄρθρο “ Πῶς νὰ γράψω πολυτονικά” τοῦ παρόντος ἱστολογίου.  Ἐν συνεχείᾳ ἀλλάξτε τὴν γραμματοσειρά σας ὡς ἑξῆς:

Στὴν πάνω δεξιὰ γωνία τοῦ πλαισίου ἐπεξεργασίας τοῦ ἄρθρου σας ὑπάρχει ἡ ἔνδειξη “ HTML”. Πατῆστε την γιὰ νὰ δεῖτε τὶς ἐντολές μορφοποίησης ποὺ ἔχει ἤδη εἰσαγάγει τὸ WordPress.com στὸ κείμενό σας (εἶναι ἀγγλικές λέξεις ὅπως strong, span, κλπ. περικλεισμένες μέ “ <” και “ >”).

Γιὰ νὰ ἀλλάξετε τὴν γραμματοσειρὰ ποὺ χρηιμοποιεῖ ἀπὸ μόνο του τὸ WordPress.com πρέπει νὰ εἰσαγάγετε στὴν ἀρχὴ κάθε παραγράφου τὴν ἐντολή <span style=”font-family: Palatino Linotype;”>

Προσοχή! Μὴν κάνετε copy-paste τὴν ἐντολὴ ἀπὸ τὸ παρόν. Πληκτρολογῆστε την!

Ἡ ἐντολὴ αὐτὴ μετατρέπει τὴν γραμματοσειρὰ τῆς παραγράφου σας σὲ Palatino Linotype, μία πολυτονικὴ γραμματοσειρὰ ποὺ βρίσκεται σὲ ὅλα τὰ συστήματα Windows ἀπὸ τὰ Win/2000 καὶ μετά. Ἂν ἐκτιμᾶτε ὅτι οἱ χρῆστες σας δὲν χρησιμοποιοῦν πλέον Win/2000 μπορεῖτε νὰ ἐπιλέξετε καὶ τὴν γραμματοσειρὰ Tahoma ποὺ ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὰ Win/XP καὶ μετά ἢ Times New Roman καὶ Verdana ποὺ εἶναι πολυτονικὲς ἀπὸ τὰ Vista καὶ μετά. Ἄν χρησιμοποιήσετε μὴ πολυτονικὴ γραμματοσειρὰ, οἱ πολυτονικοὶ χαρακτῆρες θὰ ἐμφανισθοῦν στοὺς περισσότερους σημερινοὺς φυλλομετρητὲς σωστὰ μὲ αὐτόματη χρήση ἄλλης γραμματοσειρᾶς.

Μὲ τὴν ἐντολή <span> μπορεῖτε νὰ ἀλλάξετε καὶ μέγεθος γραμμάτων, χρῶμα, κλπ. Π.χ., ἡ ἐντολή <span style=”font-family:Palatino Linotype;color:black;font-size:14px;”> ἀλλάζει γραμματοσειρά, μεγαλώνει τὰ γράμματα καὶ τὰ κάνει μαῦρα. Ὡς παράδειγμα δεῖτε αὐτὸ τὸ ἱστολόγιο.

Καλήν ἐπιτυχία καὶ γιὰ κάθε ἐρώτηση εἴμαστε ἐδῶ!

Ἂν θέλετε νὰ δεῖτε URL μὲ πολυτονικὰ στὴν πράξη, πατῆστε σὲ ὁποιδήποτε ἄρθρο τοῦ παρόντος καὶ θὰ δεῖτε στὴν URL του, ἕνα τμῆμα τοῦ πολυτονικοῦ του τίτλου!

Σημείωση: Τὰ πολυτονικὰ στὶς URL ἐμφανίζονται σωστὰ μὲ φυλλομετρητή Firefox ἠ IE 7.x καὶ ἄνω.

Καὶ μὲ τοὺς δύο παραπάνω φυλλομετρητὲς δὲν ὑπάρχει περίπτωση νὰ δεῖτε τὰ ἐνοχλητικὰ τετραγωνάκια στὴν θέση τῶν πολυτονικῶν χαρακτήρων. Ἂν ἡ γραμματοσειρὰ με τὴν ὁποίαν ἔχει γραφεῖ ἡ ἱστοσελίδα ποὺ διαβάζετε δὲν εἶναι πολυτονική, οἱ παραπάνω φυλλομετρητὲς θὰ χρησιμοποιήσουν ἄλλη γραμματοσειρὰ γιὰ νὰ προβάλουν σωστὰ τοὺς πολυτονικούς χαρακτῆρες.

Δοκιμάστε το!

1. Στὶς γενικὲς ρυθμίσεις (General settings) , καὶ,
2. Στὸ προφίλ σας (Your profile)
   

Μὲ τὶς παραπάνω ρυθμίσεις ἔχετε ἕνα πολυτονικὸ ἱστολόγιο στὸν Firefox, τὸν Explorer 7.x καὶ ἄνω, τὸ Safari καὶ τὸ Chrome.

Ἂν θέλετε νὰ μὴν ἔχετε τετραγωνάκια καὶ στὸν Explorer 6.x χρησιμοποιῆστε ἕνα θέμα μὲ πολυτονικὴ γραμματοσειρά, πχ., τὸ Andreas04.

Σημ. Γιὰ πολυτονικὰ ἱστολόγια στὸ blogspot ἐδῶ.